سلـحــشـوران شـهـر نــراق

عـکـس، خـاطـرات ، دل نـوشـتـه هـای دفـاع مـقـدس ، انـقـلـاب و اطـلـاعـات عـمـومـی

سلـحــشـوران شـهـر نــراق

عـکـس، خـاطـرات ، دل نـوشـتـه هـای دفـاع مـقـدس ، انـقـلـاب و اطـلـاعـات عـمـومـی

سلـحــشـوران شـهـر نــراق

شهر نراق زادگاه علامه ملا محمد مهدی نراقی و ملا احمد نراقی (فاضلین نراقی)
بیش از 100 نفر از مشاهیر نامدار دارای جمعیت سه هزار نفره در مقطع 8 سال دفاع مقدس دارای 180 رزمنده بوده و علاوه بر آن 8 آزاده و 100 جانباز(مجروح)و 80 شهید تقدیم آرمان های میهن اسلامی نموده است.


بایـگـانی

 مقدمه

ساختن تابوت های تمثیلی شهدا پیشنیه ای بسیار دور دارد . طبق روایات تاریخی ، مردم سرزمین ماوراء النهر تا نخستین دوره های اسلامی ، هر ساله در مراسم یادمان سال مرگ سیاوش ، قهرمان اسطوره ای ایران که خونش به ناحق بر زمین ریخت تابوت او را می ساختند و در شهر می گرداندند .

f6641_DSC06454.jpg

مردم هر ناحیه نخلی در تکیه ها و حسینیه ها دارند که در عاشورا آن را می بندند و همراه اسباب دیگر عزاداری در دسته های سوگوار حرکت می دهند .گرداندن تابوت شهادت و نخل گردانی در دسته های عزا به منزله لشکریان رزمنده شهیدان اند که حضور قدرت الهی را در جمع عزاداران و پیروزی سپاه حق بر باطل و حیات جاودانه شهیدان را متجلی می کند.

picture 535.jpg

در زمان صفویه و چه پس از آن ، در عصر زندیان و قاجار نیز جهانگردان زیادی به ایران سفر کردند و ضمن دیدن شهرهای مختلف ایران ، مطالبی هم در باره سنت های مذهبی مردم و نخل گردانی نوشته اند.پیشینیه رسم نخل گردانی در مراسم عزاداری به دوره های پیش از صفویه می رسد. بسیاری از نویسندگان هم رسم نخل بندی و نخل گردانی را از بدعت های صفویان در ایران دانسته اند .

picture 589.jpg

اصولاً نخل به مفهوم درخت خرماست و در اصطلاح عامیانه به هر درخت و درختچه ای تزیینی هم نخل گویند .اما در مراسم عزاداری اصطلاح نخل به تابوت واره ای می گویند که آن را بر دوش می کشند .این وسیله اتاقکی چوبی و حجیم و به شکل مکعب مستطیل است که از چوب بستی و با یک کف بندی تشکیل شده است .

picture 429.jpg

الواری که در کف به کار می رود ، معمولاً یک متر بالاتر از پایه های ستون ها قرار گرفته اند . دو سر هر یک از تیرها حدود یک متر از 4 طرف کف دیواره نخل بیرون آمده و در واقع ، دستگیره نخل را تشکیل می دهد . البته نخل ، شباهتی به درخت خرما ندارد و تا به حال هم نخلی که به شکل درخت خرما ساخته شده باشد ، دیده نشده است  .

 

قدمت نخل گردانی

قدمت نخل در آیین‌های ایرانی به دوره‌ی پیش از زرتشت و زمان مرگ سیاوش فرزندکاووس پادشاه ایران در جنگ توران و مصائب میترا از دوره نوسنگی و  سه هزار سال پیش از میلاد می‌رسد که برای آن، آیین نخل‌گردانی برگزار می‌شد . اما بعد از ظهور اسلام و شهادت امام حسین (ع) در 1373 سال قبل، شخصیت ایشان در میان مردم مسلمان جایگزین سیاوش شد .

8bwxzt6lkzsx0u8opwbb.jpg

شاید مهم ترین دلیل برای نخل گردانی به عنوان تابوت امام حسین (ع) روایتی است که گفته می شود پیکر پاک و مطهر فرزند علی بن ابیطالب(ع) را روی شاخه های درخت خرما گذاشته و به محل دفنش بردند .

 

پیدایش نخل گردانی و قدمت آن در شهر نراق

شهر تاریخی نراق از توابع شهرستان دلیجان در استان مرکزی واقع و پیشینه بیش از دو هزار ساله دارد . این شهر مهد علم و فرهنگ و تجارت بوده و  دارای انسان های ممتاز  می باشد .از شخصیت های مطرح جهانی آن علامه ملا محمد مهدی  نراقی(1146 1209 قمری) و ملا احمد نراقی(1185 1245 قمری) مشهور به فاضلین نراقی و فرزندان آنها به شمار می روند .

naraghi1_68952.jpg

حجت الاسلام آقا حسین فاضلی نراقی فرزند ملا محمد از چهره های معنوی و از مفاخر نراق بوده که تاریخ 5 صفر 1355 قمری(80 سال قبل) فوت نمود . نراق در مراسمات مذهبی و آیین عاشورایی از ابتدای پیدایش پیشتاز بوده است .

img_1690.jpg

نراقی ها همچون مردم نواحی کویر ایران  شیعه مذهب هستند . نراق به علت قرابت و نزدیکی در 45 کیلومتری شهرستان دارالمومنین کاشان و 15 کیلومتری مرقد منور سلطانعلی بن امام محمد باقر(ع) در روستای مشهد اردهال در ایام سوگواری ائمه اطهار اقدام به مراسم زیبای نخل گردانی می نمایند .

کربلای ایران

مردم مومن شهر نراق دارای دو نخل می باشند که در گذشته نخل بزرگتر را به نام امام حسین(ع) و کوچکتر را به نام امام حسن(ع) نام می بردند . ساخت نخل بزرگ مربوط به دودمان صفویه و  بیش از  500 سال قدمت دارد . وزن تقریبی نخل بیش از  3000 کیلوگرم و به قولی سه تن می باشد .

picture 485.jpg

اما قدمت نخل کوچک 100 سال و در سال 1290 شمسی ساخته شده و وزن تقریبی آن 1000 کیلوگرم و برابر یک تن می باشد .

picture 490.jpg

نراق از اولین مراکزی بود که در زمان حکومت صفویه با نخل برداری که از  سنت های  مذهبی است آشنایی پیدا کرد . مردم این دیار کسانی بودند که آیین نخل‌برداری را هر سال برای امام حسین (ع) در ایام محرم برگزار می‌کنند.

 

نحوه ساخت نخل کوچک در نراق

سال 1290 شمسی(یکصد سال پیش) نخل کوچک نراق ساخته می شود . غلامعلی قجری فرزند محمد باقر (مرحوم) به فرزندانش نقل کرده  ده ساله بودم که در مزرعه گلیجه صدای بریدن یکی از شاخه های قطور درخت تنومند چنار  زیر سلخ (استخر) را شنیدم .

dsc00132.jpg

      مرحوم غلامعلی قجری

سبب بریدن شاخه که سوال شد گفتند نراقی ها قصد دارند یک نخل کوچکتر در کنار نخل بزرگ بسازند تا در سوگواری و عزاداری ها بر روی دوششان مورد استفاده قرار دهند .قسمتی از شاخه های اضافی این درخت تنومند برای گره چینی و ساخت بدنه نخل مورد استفاده قرار گرفت .برش این چوب توسط دو نفر از نجاران نراق صورت گرفته و صاحب مزرعه گلیجه مرحوم محمد باقر قجری فرزند عبدالوهاب بوده که با اذن و رضایت ایشان این اقدام عملی شده است .

 

تعمیر نخل های شهر نراق

به دلیل قدمت طولانی نخل های نراق تا کنون چندین بار مرمت و بازسازی شده است . پس از انقلاب اسلامی در سال 1360 شمسی نجار زبر دست مرحوم استاد حسین روحی فرزند روح الله(. - .) به تعمیر نخل ها مبادرت ورزیده است .

photo0282.jpg

مرحوم حسین روحی

سال 1389 و قبل از ورود به ماه محرم الحرام برادران میرزاعلی و سلطانعلی قجری فرزندان غلامعلی که از هنرمندان منبت کار  و چیره دست هستند به مدت یکماه به تعمیر اساسی نخل ها پرداخته و موفق شدند آنها را سرپا نگه داشته و از خرابی و شکستگی جلوگیری کنند .

y6o162mna67cyb606s.jpg      dsc00302.jpg

میرزاعلی و سلطانعلی قجری

در سال 1389 اهالی محترم چندین چوب بنو برای تعمیر نخل ها اهدا کردند که از جمله آنان چند تیر چوبی توسط حاج عزیز رزاقی فرزند حسین و یک تیر چوبی توسط حاج حسین فروغی فرزند علی ملا هدیه گردید . وزن تقریبی یکی از چوب های بلند که به جای تیر فرسوده قبلی جایگزین شد و در پایه افقی نخل استفاده گردید 200 کیلوگرم می باشد .

picture 428.jpg

حتی در برخی موارد درختانی به این منظور وقف می شدند تا در زمان کهنسالی  از چوب آن برای مرمت نخل استفاده شود .

 

مکان نگهداری نخل ها

سالیان طولانی است هر دو نخل در فضایی روی آب انبار حاج عبدالباقی نراقی و در پشت مسجد امام حسن(ع) نگهداری می شود . آشیانه نخل ها مسقف است و از آفتاب و باران و آسیب های دیگر محفوظ نگه داشته می شود .نخل بزرگ که وزن سنگینی دارد دارای چهار چرخ چوبی منحصر به فرد  می باشد و برداشت و گذاشتن آن از مکان استقرارش را سهل و آسان می کند . نخل کوچک که وزن سبک تری دارد چرخ ندارد ولی روی چهار پایه استوار است .

picture 497.jpg

 

تشریح و مشخصات نخل بزرگ شهر نراق

طول نخل بزرگ : چهار متر و پنجاه سانتی متر(50/4)

عرض نخل بزرگ :دو متر و بیست سانتی متر (20/2)

ارتفاع جلو : سه متر و چهل سانتی متر(40/3)

ارتفاع عقب : دو متر و هشتاد سانتی متر(80/2)

عرض تاج جلو : دو متر(2)

عرض تاج عقب: یک متر و پنجاه سانتی متر(50/1)

وزن تقریبی و محاسبه شده : سه هزار کیلوگرم(3000)

دارای 16 پایه :سه پایه جلو،سه پایه عقب،پنج پایه راست،پنج پایه چپ

دارای چهار محور یا چرخ چوبی

 

تاج نخل ها به مثال سرو می باشد . یعنی ایستاده و استوار . تاج جلو از تاج عقب بزرگتر می باشد .نخل بزرگ سه عدد چوبه طولی به قطر 15 سانتی متر و به اندازه چهار متر و نیم دارد . بر این اساس وقتی به چهار سمت نخل نگریسته می شود 16 پایه نمایان است .

picture 481.jpg

پایه های جلو و عقب کمی بزرگتر در نظر گرفته شده و سه نفر می تواند آن را به دوش بکشد . ولی پایه های کناره دو نفره و علت آن این است که کوچه های نراق تنگ بوده و امکان عبور میسر نبوده است . بنابر این 38 نفر مستقیم زیر نخل قرار دارند و آن را حمل می کنند . چهار نفر نیز جداگانه به وسیله طناب در چهار گوشه نخل کار هدایت و نظارت در مسیر را بر عهده دارند . طناب ها در چهار گوشه نخل به وسیله حلقه که گوشواره نامیده می شود به پایه های نخل متصل می شوند .

e3qx1jq69w21dow1m3q.jpg

علاوه بر این 38 تن ، نیروهای یدکی و جایگزین نیز در اطراف نخل حضور دارند که تنظیم مدت حضور زیر نخل با هماهنگی و توافق یکدیگر در صحنه انجام می پذیرد .درصورتیکه بر حسب اتفاق چند نفر همزمان زیر پایه ها جایگاهشان را تغییر دهند ناخود آگاه نخل لنگر خورده و سنگینی مضاعفی را در طرف مقابل احساس می شود . فلذا نخل کشان طی سالیان متمادی به مثابه فرا گرفتن آموزش موارد حفاظتی و امنیتی را رعایت می نمایند .

picture 513.jpg

هر عزادار در شرایط عادی حدود 100 کیلوگرم وزن را بر دوش هایشان تحمل می کنند . ولی اگر تابوت لنگر بخورد و یا هادی نخل در جهت چپ و راست نوسان ایجاد کند این وزن به 110 کیلوگرم برای هر فرد افزایش می یابد .در  سه مکان میدان و مقابل منزل فاضلین نراقی و جلوی مسجد جامع که نخل گردان ها شور حیدر حیدر می گیرند و یا حسین حسین سر می دهند و نخل را کمی به بالا حرکت می دهند نیز فشار مضاعفی بر دوش هایشان وارد می شود .

l497m3uex32ooxyktxhg.jpg

نخل های نراق بر خلاف نخل های مراکز مشهور از چوب های با استحکام بالا و سنگین تری برخوردار است . به نظر می رسد از لحاظ ارتفاع و سنگینی و به ویژه مسافت طی شده  نخل نراق در استان مرکزی نمونه باشد . حتی نسبت به نخل های استان یزد هم دارای ویژگی های منحصرد به فرد می باشد . باید توجه شود که حمل نخل های  نراق پس از آذین بندی حدودا از ساعت نه و نیم صبح بر سر دست و دوش مردم قرار می گیرد و پس از دو مرحله توقف برای اجرای مراسم عبادی ظهر عاشورا از روی دوش مردم مومن پایین می آید .

در مطالعه ای که صورت گرفت بعد مسافت و سنگینی نخل ها و زیبایی آیین نخل گردانی شهر نراق نسبت به خیلی از مراکز کم نظیر می باشد .

picture 427.jpg

قسمت جلوی نخل بزرگ یک پایه گرد و کوتاه تعبیه شده بود که اکثرا خوانین و یا بزرگان به جهت تبرک جستن به ائمه معصومین(ع) از آن استفاده می کردند . این پایه چوبی بر خلاف دو پایه طولی دیگر نخل در ارتفاع بالاتری قرار داشت و افراد نیاز نبود کمر خود را خم کرده و  وزن نخل را متحمل شوند .

picture 430.jpg

در تعمیرات سال 1389 این پایه کوچک برداشته و پایه طولی بزرگی برای تعادل هر چه بیشتر نخل به کارگیری شد .

 

تشریح و مشخصات نخل کوچک شهر نراق

طول نخل کوچک : سه متر و چهل سانتی متر(40/3)

عرض نخل کوچک :دو متر و ده سانتی متر (10/2)

ارتفاع جلو : دو متر و هفتاد سانتی متر(70/2)

ارتفاع عقب : دو متر و شصت سانتی متر(60/2)

عرض تاج جلو و عقب : یک متر و شصت سانتی متر (60/1)

وزن تقریبی و محاسبه شده : هزار کیلوگرم (1000)

دارای 14 پایه :سه پایه جلو،سه پایه عقب،چهار پایه راست،چهار پایه چپ

 مثل نخل بزرگ چرخ چوبی ندارد ولی روی چهار ستون کوچک قرار دارد .

894fhumcim63hce2svi.jpg

بنابر این 24 نفر مستقیم زیر نخل کوچک قرار دارند و آن را حمل می کنند . چهار نفرشان به وسیله طناب در چهار گوشه نخل کار هدایت و نظارت در مسیر را بر عهده دارند .علاوه بر این 24 تن ، نیروهای یدکی و جایگزین نیز در اطراف نخل حضور دارند که تنظیم مدت حضور زیر نخل با هماهنگی و توافق یکدیگر در صحنه انجام می پذیرد .هر عزادار در شرایط عادی حدود 50 کیلوگرم وزن را بر دوش هایشان تحمل می کنند . ولی اگر تابوت لنگر بخورد و یا هادی نخل در جهت چپ و راست نوسان ایجاد کند این وزن به 70 کیلوگرم برای هر فرد افزایش می یابد .پایه های نخل از چوب بنو می باشد و در شهرستان کاشان به آن ون می گویند . چوب بنو در نراق به سهولت یافت می شود .

هر کدام از نخل ها دارای یک پنجره هستند که در مواقع ضروری امکان ورود به آنها میسر می گردد . افراد خاص بیشتر برای تعمیرات و یا وصل کتیبه و پارچه ها به داخل نخل راه می یابند .کف نخل ها به گونه ای طراحی شده که شکل تابوت و یا در واقع شبیه به قبر می باشد . در قدیم مردم فرزندان مریض و خردسال خویش را به قصد شفا از اهل بیت  داخل نخل در حال گردش بر دوش پایه کشان می گذاشتند .

 

در سال 1385 پارچه و کتبه های نخل توسط حاج غلام محمد پنبه زن تازه گردید و طراوت خوبی به نخل ارائه داد .یک عمامه سبز نیز جلوی نخل ساخته و تعبیه شد که نشان از تابوت واره اولاد رسول الله می باشد . چون چاچپ از مد افتاده چهل عدد بالش مناسب تهیه تا بر شانه های پایه کشان برای حمل نخل گذاشته شود .

tm8ewg00m1usw3g44zp.jpg

     نمونه ای از چاچپ برای نخل

آقای حسن صادقی فرزند علی محمد یکی از آذین بندان روز عاشورا و نگهدارنده وسایل و امکانات نخل کوچک می باشد .

0s57g410m0wmrja1yrop.jpg

 

هادیان(هدایت کنندگان) نخل ها

از سالیان متمادی رسم بود افراد مومن روی نخل ها نشسته و هدایت آن را به عهده می گرفتند . این افراد عموما مورد اعتماد مردم بوده و با سرودن اشعار حماسی در طول مسیر از سوگواران درخواست صلوات و یا تکرار قسمت های از نوحه را داشتند .فاتحه نثار اموات و شهدا و صلحا از مرسوم ترین حرکت هدایت کنندگان نخل می باشد . تمامی هادیان نخل دارای وضو هستند

مشهورترین هادیان نخل ها طی سالیان گذشته تاکنون در شهر نراق عبارتند از :

 

ed0bu9qda3v7pa7o0291.jpg

1- عبدالباقی بحرینی فرزند حسینعلی جوشقانی(. 1330 )

 

2- حسن...فرزندعلی بانو مشهور به استاد حسن لحاف دوز و حسن علی بانو

 

3- ملا عباس شریفی فرزند...

 

4- ملا اسماعیل شریفی فرزند ملا عباس

rppp.jpg

5- حاج نصرالله رحمانی فرزند علی(1292 1370)

4apumlvkrw4r8u2vdqsx.jpg

6- حاج حسین بحرینی فرزند عبدالباقی(1302 1380 در مدینه)

u3863_Untitled2.jpg

7- حاج ابراهیم فروغی فرزند محمد تقی(1290 1382)

img_2362.jpg

8- حاج سید حسن بابایی فرزند سید قاسم(1295 1383)

img_2045.jpg

9- حاج ماشاءالله پنبه زن فرزند خداداد(1303 1388)

 

10- حاج محمد کریمی فرزند حسین(. - .)

 

11- حاج رمضان کمره ای فرزند عبدالرحمن(1330 - .)

img_2399.jpg

12- حاج غلام محمد پنبه زن(نیک پیام) فرزند ماشاءالله(1331 (.-

picture 527.jpg

13- حاج محمدرضا بحرینی فرزند حسین(1336 - . )

w124_IMG_3069.jpg

14- کاظم کاظمی فرزند حسن

z30roum1hxbrad5f4lv.jpg

15- حسن صادقی فرزند علی محمد(1358-. )

 

 

تاریخ 30/4/1370 روز دوشنبه اتفاق نادر ، استثنایی و ناگواری رخ داد و نزدیکی های ظهر عاشورا درست در زمانی که عزاداران حسین گویان نخل را حمل می کردند تعادل هدایت کننده حاج نصرالله رحمانی فرزند علی اکبر به هم خورده و از نخل به پایین سقوط می کند .

xuxux.jpg

                                                                                                                                                    مرحوم نصرالله رحمانی

ایشان را پس از معاینات اولیه به قصد بهبودی از نراق به تهران منتقل می کنند ولی در اثر شدت ضربه بین راه فوت می نماید . جنازه این مخلص خدا و عاشق ائمه معصومین پس از تشیع باشکوه در قبرستان وادی السلام  نراق خاکسپاری گردید .

 

 

 

پایه کش ها اصلی ترین محور نخل گردانی

شهروندان شهر نراق در هر کجای ایران باشند تاسوعا و عاشورای حسینی خودشان را به زادگاهشان می رسانند . ضمن بازدید اقوام و خانواده ها در همایش عمومی نخل گردانی و عزاداری های مختلف شرکت می کنند .

akv0490zmufgawfyzgcs.jpg

از قدیم الایام پایه کشان نخل ها از قداست برخوردار و اغلب دارای وجاهت مذهبی بودند . آنها با داشتن وضو ؛ ابتدا به قصد قربت الی الله نخل را بوسیده و سپس یا علی گویان پایه های سنگین را بر روی دوششان می گذارند .  خانواده های اصیل نراقی هر کدام پایه هایی از این نخل ها را از پدران خود به ارث برده و معمولا نسل به نسل به اولاد ذکور و ارشد خانواده می رسیده است . پایه ها به افراد یا طایفه خاصی تعلق داشت .

5hx2ne5f84kdwagbnta4.jpg

حتی مرسوم بود به رسم ادب پایه نخل به افراد ذی صلاح و محب اهل بیت(ع) واگذار  گردد . از صبح روز عاشورا پایه کش ها چاچپ یا همان چادرشب و یا پارچه های مخصوص را از شانه تا کمر خود بسته و از خانه به سمت مکان تزیین نخل ها مقابل بانک ملی می آمدند .

در قدیم پایه جلوی نخل بزرگ مربوط به یکی از خوانین به نام یوسفی ها بود . محمد رضا خان یوسفی فرزند طغان روز عاشورا اغلب جلوی نخل حضور داشت و با اشاره عصایش نخل توسط مردم از زمین برداشته می شد .

qsm3s5zlvquv6uques97.jpg

در پایه های طرفین نخل ها دو مرد قوی باید قرار بگیرند . یکی پشت به نخل و دیگری در جهت مقابل تا بتوانند در هنگام حرکت به پشت پای همدیگر نخورند و هم بهترین شیوه برای تعادل وزن نخل می باشد . همچنین در پایه های جلو و عقب سه مرد تنومند نیاز است .چینش نیروها برای یکنواختی و تعادل وزن نخل در حین حرکت برای نخل کشان دارای اهمیت است .

jxo8eu2mwqytf2j9c15y.jpg

چاچپ که بر دوش و کمر نخل گردان ها بسته شده فشار بر نخاع کمر را کاهش می دهد . مهم تر اینکه مکانی برای فرونشاندن پایه بر روی دوش می باشد تا استخوان های شانه آسیب نبیند . قدیم ترها همه افراد چاچپ به کمر داشتند ولی اکنون عده ای از جوانان از بستن آن اجتناب می ورزند . بر این اساس از بالش های مخصوص روی شانه استفاده می کنند .

yu8kqmtkwmeyho39h3qp.jpg

پایه کشان به نوبه خود قدرت بدنی مناسب تری نسبت به بقیه افراد دارند . زمانی که هادی نخل به وسیله حرکت پا تلاش می کرد نخل به موانع طول مسیر برخورد نکند وزن نخل سنگین تر می شد و تحمل پایه کش ها سختر می گردید .برای پایه کشان نخل ها فرقی نمی کند در چه شرایط آب و هوایی قرار دارند . به قول نراقی ها اگر برف و بوران از آسمان ببارد این نخل ها باید سر دست و روی دوششان قرار بگیرد و خود را بیمه سالانه دستگاه اهل بیت نمایند .

jxo8eu2mwqytf2j9c15y.jpg

عده ای هم نذر این اقدام خداپسندانه را دارند . قدیم ترها که برف و یخبندان زیاد بود با همه مکافات موجود نخل ها توسط پایه کش ها حمل می شد .تعدادی از جوانان در بین هیئت ها و یا زیر نخل مسافت عزاداری را با پای برهنه و گل بر سر طی می کنند .

http://photos.wikimapia.org/p/00/02/51/64/19_full.jpg

اکنون به جهت آبادانی و ترویج ، مسیر نخل ها راحتر از گذشته شده و قدیم باید پایه کشان با سختی و مجروحیت نخل ها را از کوچه های نسبتا تنگ عبور دهند . کوچه های تنگ باعث می شد دست افراد به دیوارها کشیده شده و زخمی شود .

picture 488.jpg

شعارها و اشعار روحیه بخش توسط پایه کشان مخصوصا در زمان بلند کردن نخل و طول مسیر برای تقویت روحیه و قوای جسمانی با صدای بلند قرائت می گردد که از جمله نمونه های آن عبارت است از :

اگر خسته جانی بگو یا علی                                        اگر ناتوانی بگو یا علی

و یا شعارهای دیگری دست جمعی می خوانند که از جمله آن :

شیعیان بر سر زنید آقای قنبر کشته شد

 

مکان های فرود نخل در روز عزاداری

محور تجمعات عزاداران در شهر نراق پیرامون نخل ها می باشد . با بالا رفتن نخل بر دوش مومنین مراسم آغاز و با فرود آن ها در جایگاه ثابتش برنامه پایان می پذیرد .نخل ها ابتدا توسط عده ای پیر و جوان از مکان به اصطلاح آشیانه اصلی اش برداشته و از سر بالایی تند کوچه عصارخان که پس از انقلاب به مصطفی خمینی تغییر نام یافته به مقابل بانک ملی و نمایندگی آموزش و پرورش سابق انتقال می یابد .picture 490.jpg

وسایل و پارچه های مخصوص که در بقچه یا صندوقچه ای نگهداری می شود توسط عده ای بر روی نخل آذین بندی می گردد . بیشترین پارچه های مصرفی را رنگ مشکی به خود اختصاص می دهد .  بسیاری از زنان و مردان نراق به تماشای این صحنه ها پرداخته و در دل نذر و نیاز خود را مطرح می کنند .

uq1vfr7dvhsqgl4sjmh.jpg

در قدیم زنان پارچه و شال های مخصوص و همچنین وسایل تزئینی دیگر از جمله آیینه های قاب برنجی زرد رنگ و تمثال مبارک بعضی از ائمه را در اختیار نصاب ها قرار می دادند . اکنون بیشتر نخل ها را با پارچه  مشکی پوش می کنند و وسایل دیگر کاربرد ندارد .

http://upload.tehran98.com/img1/6mcdjt7ig5vqo35s2pcf.jpg

در قدیم همزمان با آذین بندی نخل ها در روز عاشورا فرش و زیلو پهن می کردند و روضه خوانی انجام می گرفت . چایی و شربت بین عزاداران توزیع می شد . بانی اصلی این حرکت تا مدت ها حاج احمد امینیان و برادرش رضا خان امینیان فرزندان معاون الممالک بودند .
در قدیم اغلب محمد یوسف خان یوسفی فرزند طغان برای تبرک جستن از اباعبدالهع الحسین(ع) پای نخل می آمد و به جهت احترامی که مردم برایش قایل بودند با حرکت عصا نخل بر دوش سوگواران بلند می گردید .نخل ها بر اساس سنت دیرین و رفع خستگی و یا احترام به افراد خاص از جمله اربابان و خوانین در چند ناحیه فرود می آمد . به فرود تابوت واره ها در اصطلاح محلی خواباندن نخل می گویند . بر هر نخلی یک یا دو نفر هادی نشسته و هدایت آن را به عهده می گرفت. الان تعداد هادیان نخل کمتر شده و یا بعضا هادی ندارد.

.7k4pweem535sxlorz8x1.jpg

در زمان خوابیدن نخل ها زنان و مردان منهای سالگرد شهادت امام علی(ع) نذرهایشان را بین عزاداران که بیشتر شربت،چای و شیر داغ هست توزیع می کنند . این مقطع بهترین زمان برای نثار کردن فاتحه برای اموات و شهدا و صلحا می باشد .

vx9s810ym75v7luahq.jpg

یکی از مسیرهای عبور نخل ها در گذشته بازار شمس السلطنه بوده و در بازار یک نوبت نخل می خوابید . استاد ماشاءالله عضایی فرزند استاد حسین(1277 - 1347) مقابل مدرسه و  کاروانسرای بازار شمس السلطنه نراق مغازه حلوا پزی  داشت و از افراد خیرخواه و مومن بود . دهه 30 و حدود هفتاد سال قبل ایام محرم که می شد چراغ بادی(فانوس) را نفت کرده و شیشه های چراغ را تمیز  و شب ها آنها را روشن کرده و در طول بازار سه عدد چراغ با فاصله از یکدیگر را به چوب های مخصوص آویزان می کرد تا هیئت های عزادار که شبانه در حال عبور از بازار به سمت مسجد جامع بودند از روشنایی بهره ببرند .

mi8i9khm.jpg

مرحوم ماشالله عضایی

مرحوم ماشاءالله عضایی علاوه بر شب های محرم در فواصل دیگر سال نیز برای رفاه مردم  چراغ های بادی را به قصد ثواب در بازار روشن می کرد .همسر مکرمه ایشان به نام نرگس نصیری فرزند علی اکبر (فوت 1350)با اینکه بیسواد بود ولی سواد قرآنی داشت و به سهولت به خواندن قرآن و ادعیه مبادرت می ورزید و روزهای خاص از جمله روز عاشورا و فاطمیه با عده ای از زنان پای پیاده مسافت هفت کیلومتری تا بقعه بی بی زبیده خاتون از نسل چهارم امام جواد(ع) را طی می کردند .

img_2430.jpg

آنجا ضمن زیارت به ملاقات مادر بزرگش ستاره خانم می رفت . مرحومه ستاره اصالتا اهل مهدی آباد اردهال و زن نابینایی بوده و مدت بیست سال به صورت تنهایی در بقعه زبیده خاتون سکونت داشته و پس از فوت در همین بقعه دفن گردیده است . این زنان در ایام های خاص و پس از مراسم روز عاشورا  در حومه شهر به دره پاطاق و پا سنگ ملا  عزیمت و ضمن ادای نذر مثل پختن آش به عبادت مشغول می شدند .

دره پاطاق و پا سنگ ملا محل راز و نیاز حجت الاسلام آقا حسین فاضل نراقی فرزند ملا محمد یکی از عارفان بزرگ عصر خود بوده است .

img_2636.jpg

                          دره پاطاق

طوایف مختلفی در سوگواری ائمه معصومین (ع)فعالیت خالصانه دارند . طایفه شریفی از نمونه های آنها می باشد که از قدیم دست اندرکاران مراسم های محرم بوده اند . برادران ملاعباس ؛ استاد عبدالرحمان (1276 1355)استاد حسن شریفی فرزندان ابراهیم در آیین عاشورایی شرکت داشتند .

t9_ry7i.jpg

استاد عبدالرحمان شریفی

سپس غلامعلی شریفی (1311 1363) ، فضل الله شریفی(1306 1390) و ابوالفضل شریفی فرزندان عبدالرحمن و اقوامشان  حسینعلی شریفی فرزند حسن(1340 - .) ؛ حسین شریفی فرزند اسماعیل(1335 - .) ، غریب رضا شریفی فرزند سلطانعلی ، مهدی شریفی فرزند غلامعلی و ... در هیئت های عزاداری تلاش و کوشش داشته و همچنان فعالیت آنان نسل در نسل ادامه دارد .

shnjb346gjpmnp0uzd22.jpg

زمان حکومت دیکتاتوری رضا شاه در اوج خفقان و اسلام ستیزی و مخالفت با برپایی مراسم عزاداری ، خاندان شریفی بارها برای اجرای مراسم به پاسگاه ژاندارمری فراخوانده شده و تعهد دادند . لکن عشق به سالار شهیدان در این خانواده چنان بود که ناچار به برپایی مجالس روضه و عزاداری در منازل روی آوردند و به هرشکل ممکن به ادامه فعالیت هیئت زنجیرزنان متوسلین به ابا عبدالله الحسین(ع)همت گماشتند تا بدانجا که در محرم 1357 این هیئت به همراه مردم در ایجاد تحول انقلابی بر علیه حکومت ستمشاهی پهلوی نقش بسزایی داشتند .

picture 431.jpg

از گذشته تا کنون زمان عبور هیئت ها و نخل ها دود اسپند تمام فضای خیابان ؛ بازار و کوچه ها را پر  می کند و زنان مشت مشت اسپند بر روی آتش سرخ می ریزند .اکنون فقط دو ناحیه نخل ها زمین گذاشته می شوند . یکی ابتدای خیابان شهید بهشتی در مجاورت منزل فاضلین نراقی و ادای احترام به این نام آوران گیتی و دوم محوطه مقابل مسجد جامع  و اجرای میان برنامه می باشد .

picture 601.jpg

در مجموع گردش نخل ها طی سال های اخیر به این شکل است :  کوچه مصطفی خمینی ، میدان امام ،خیابان امام خمینی ، خیابان شهید بهشتی ، خیابان فاضل نراقی ، مسجد امام حسن مجتبی(ع) ، آشیانه نخل                    

زمانی که نخل ها مقابل مسجد جامع فرود می آید اوج شور و شعور حسینی توسط عزارادارن به اجرا گذاشته می شود . پایه کشان با همه سنگینی که تابوت های تمثیلی دارند حیدر حیدر کنان نخل ها را به حرکت در آورده و حزن و اندوه مردم حاضر در صحنه نسبت به مظلومیت اهل بیت دو چندان می شود .

05334378417885440991.jpg

سپس نخل ها مجددا بر زمین گذاشته می شوند . بقیه هیئت ها مثل سینه زنان ، زنجیر زنان و کفن پوشان نیز در میدان گاه مقابل مسجد جامع شور گرفته و با شعور خود نهایت ارادتمندی خویش را به ائمه اطهار نشان می دهند .

http://kafanpooshannaragh.com/images/gallery/426663805884563770033329274.jpg

پای نخل و یا مکان فرود نخل ها مقابل مسجد جامع  امام جمعه یا یکی از روحانیون معزز و یا معتمد شهر پس از خواندن مصیبت به دریافت کمک  و نذورات نقدی و غیر نقدی برای آبادانی شهر  می پردازد .در مقطع هشت سال دفاع مقدس(1359 1367) در  روز عاشورا بیشترین مساعدت مردم نراق متوجه رزمندگان جبهه و سرحدات میهن اسلامی بود .

 

توزیع نان عباس بن علی(عباس علی - عباسعلی) در جوار نخل ها

سنت دیرینه ای که همچنان در نراق باقی است توزیع نان محلی به نام عباس علی است . این نان برای تقویت قوای بدنی پایه کش ها و عزاداران در روز عاشورای حسینی  توزیع می گردد .تمامی هیئت ها روز عاشورا پای نخل در حال خوردن نان عباس علی به قصد تبرک می باشند و بعضا نیز برای افراد غایب نگهداری می کنند . این نان از آرد ، شیر ، شکر و زعفران تهیه می شود و خیلی خوشمزه می باشد .

http://uploadtak.com/images/i2664_DSC03724.jpg

نراقی ها علاوه بر خاندان اهل بیت علاقه و عشق خاصی به برادر امام حسین(ع) عباس بن علی(ع) دارند . نام بسیاری از فرزندان ذکور خانواده ها عباسعلی می باشد . این نام در اصطلاح عامیانه یعنی فرزند من کمر بسته حضرت عباس باشد .روز تاسوعا توسط زنان نان عباس علی پخته  و روز عاشورا پای نخل توزیع می شود . همچنین  روز نهم محرم که تاسوعا می باشد را به بهانه و ارادتمندی به حضرت عباس(ع) آب آور  و نامور دشت کربلا روز ابوالفضل العباس(ع) نام گذاری کرده اند . زمانی که در محاورات روزمره نیاز باشد به حضرت عباس قسم می خورند .

http://www.askdin.com/gallery/images/3554/1_Islamic_Wallpaper__52_.jpg

عباس بن علی فرزند پاک و شجاع حضرت ام البنین می باشد . چهار فرزند ام البنین در صحرای سوزان کربلا در رکاب برادر ناتنی شان حسین بن علی(ع) به شهادت رسیدند .

 

نماز و طعام عزاداران نراق در دهم محرم ظهر عاشورا

کم کم موقع نماز که فرا می رسد نخل ها یا علی گویان مجددا بر دوش مردم به جایگاه اولیه خود به حرکت در آمده و هیئت ها سازماندهی گردیده و پس از ختم مراسم جملگی در دو مسجد امام حسن(ع) و مسجد جامع به نماز اول وقت ظهر و عصر می پردازند .

images.jpg

هیئت های مختلف اهتمام خاص به نماز به ویژه نماز اول وقت که ارمغان نهضت عاشوراست دارند . امری که سرور شهیدان به بابت آن قیام کرد .

0yhuu4u7t8cm65rufzn.jpg

پس از اقامه نماز همه مردم بر سر سفره طعام ، مهمان ائمه اطهار می گردند . حسینیه سیدالشهدا(ع) نراق که قریب 200 سال قدمت دارد و قبل از محرم سال 1391 با بنای جدید بازسازی گردیده مکانی برای سرو غذای سوگواران حسینی می باشد .

72yim0qzvf35u4sr9pq.jpg

مکان دیگر مورد استفاده برای مصرف غذای مومنین سالن ورزشی شهید رجایی و یا مسجد بازار می باشد . .دهه اول محرم و سالگرد شهادت ائمه هدی و ایام های خاص سفره طعام توسط بانیان مجلس و هیئت ها پهن می باشد .

 

تخت روان گردانی(شیر) تشریح و مشخصات

طول تخت روان : چهار متر و پنجاه سانتی متر(50/4)

عرض تخت روان : نود سانتی متر(90)

ارتفاع : هشتاد و پنج سانتی متر(85)

طول نشیمنگاه شیر : صد و پنجاه و پنج سانتی متر(155)

عرض نشیمنگاه شیر : نود سانتی متر(90)

وزن تقریبی تخت روان : صد کیلوگرم (100)

قدمت تخت روان نراق : حدود 300 سال

حمل توسط : 10 نفر

 

img_2409.jpg

سال ساخت تخت روان در نراق زمان حکومت صفویه رایج گردید . این وسیله سه قرن پیش حدودا سال 1090 خورشیدی توسط یکی از تجار نراقی به نام حاج ابوالقاسم یوسفی فرزند خالو قاسم در نجف اشرف عراق خریداری و به نراق منتقل شده است. به احتمال قوی در مسافرت زیارتی که مرحوم حاج ماشاءالله به عتبات عالیات داشته خریداری و با آن بازگشته است .

 همچنین حدود سال 1145 خورشیدی به وسیله دو راس قاطر که به قسمت جلو و عقب تخت روان بسته می شد حاج ماشاءالله یوسفی(در سن 55 سالگی) و اعضای خانواده اش از نراق به سفر زیارتی سرور شهیدان امام حسین(ع) در کربلا و پدر بزرگوارش علی بن ابیطالب(ع) در نجف مشرف گردیده اند .

شبه چنین مسافرت هایی در قدیم با کجاوه یا پالکی انجام می گرفته است . پالکی در دو سمت قاطر تعبیه می شده و مثل اتاق کوچکی افراد مسافت های طولانی را با آن طی می کرده اند.


سال حدود 1175 خورشیدی (215 سال قبل) زمانی که مالک تخت روان فوت می کند بر اساس وصیت نامه جنازه اش با همین تخت روان و به وسیله دو راس قاطر و سه نفر چاروادار (چهارپادار) از نراق ایران به نجف عراق منتقل و در قبرستان نجف دفن می گردد . سه یا چهار جنازه ای که به وسیله تخت روان از نراق به نجف منتقل گردیده هر کدام حدود چهار ماه مسافت رفت و برگشت را پیموده اند .

7whred0atu25qy90rgbb.jpg

حرکت تخت روان از ابتدای پیدایش تا کنون به طور سنتی ادامه داشته و به کمتر در استفاده آن تغییرات حاصل شده است .

به سفارش حاج ابوالقاسم یوسفی آیین تخت روان گردانی موروثی گردید و همچنان در اختیار این طایفه قرار دارد . بعضی از خدمتگزاران این آیین عاشورایی عبارتند از :

علی حمزه ای فرزند شاه حمزه

محمد علی حمزه ای فرزند علی

ابوالقاسم حمزه ای فرزند علی

حمزه حمزه ای فرزند علی

عباس یوسفی فرزند ابوالقاسم

حسین یوسفی فرزند ابوالقاسم

حسن یوسفی فرزند ...

حسن یوسفی فرزند... مشهور به حسن کاشی

یوسف یوسفی فرزند حسن

نصرالله یوسفی فرزند عباس

نوروز یوسفی فرزند عباس

سلطانعلی یوسفی فرزند حسن

حمید یوسفی فرزند سلطانعلی

 

rfggg3c62i6rfu44ahdx.jpg

شیر روی تخت روان نیز موروثی است و هم اکنون در اختیار طایفه کریمی می باشد . این دو طایفه و بقیه دست اندرکاران تلاش می کنند روز عاشورا این آیین را به بهترین شرایط مطلوب در جهت نمایش فرهنگ عاشورایی به مردم سوگوار نمایش دهند .این وسیله در سه مراسم شهادت حضرت سیدالشهدا(ع) و امام علی(ع) و امام حسن مجتبی(ع) با پارچه سیاه پوش می گردیده است .

gzmtfljk52b5oj9khtxl.jpg

در ابتدای استفاده بازسازی صحنه کربلا را به این شکل نمایان می کردند که جنازه امام روی زمین است و شیر بر بالین حضرت آمده است . اوایل شروع به کار آیین تخت روان گردانی به وسیله دو قاطر در جلو و عقب حمل می شد .شبه شیر بر روی آن سوار می شد و خاک بر سرش می ریخت و چند کبوتر نیز که رنگ قرمز به آن می مالیدند مقابل شیر پر و بال می زد . لیکن سال هاست این وسیله در طول مسیر و جلوی نخل ها بر روی دوش مردم حمل می شود .

xsszigkfyiqraryn8j2.jpg

در کنار جاذبه های نخل گردانی اغلب پسران و دختران نسل جدید روز عاشورا با انواع دوربین و تلفن همراه در حال گرفتن عکس و فیلم از حرکات حزن آلود شیر بر روی تخت روان در حاشیه نخل ها می باشند .

uup7sgakvnt6svjy5jv1.jpg

سال 1245 قمری ( 190 سال قبل) جنازه علامه ملا احمد فاضل نراقی به وسیله تخت روان و بستن دو اسب در جلو و عقب آن و سه یا چهار چاروادار (چهارپادار) از نراق ایران به نجف عراق منتقل گردید و نزد پدر بزرگوارش علامه ملا محمد مهدی نراقی در جوار بارگاه ملکوتی حضرت علی بن ابیطالب(ع) در ایوان علما (صغیر) به خاک سپرده می شود .مسن ترهای نراق بیان داشتند بر اساس نقل متواتر منهای ملا احمد نراقی دو یا سه جنازه دیگر بزرگان نراق بر اساس وصیت نامه با تخت روان به نجف اشرف انتقال یافته و مجددا این وسیله و حاملین آن به نراق بازگشته اند .

tla15r2j1b9ljx733vuj.jpg

جنس تخت روان کاملا از چوب می باشد و حدود 10 نفر آیین گرداندن آن را فقط روز عاشورا اجرا می کنند . وزن تقریبی تخت روان 100 کیلوگرم می باشد و وقتی فردی در لباس شیر روی آن قرار می گیرد وزن آن به حدود 170 کیلوگرم افزایش می یابد .
روی تخت روان یکی از اهالی در لباس شیر همه مسافت را به صورت خمیده و دو زانو بر بلندی آن طی می کند . شیر در بین راه با دستانش بر سر خود خاک و کلوخ و گاه می ریزد . صورت خویش را به مثابه مالیدن بر جنازه خونین 72 تن از شهدای کربلا و حضرت امام حسین(ع) به چپ و راست اشاره می دارد و ضمن محافظت از شهیدان خود را داغدار مصیبت و ظلم هایی که به اهل بیت امام حسین(ع) روا شده می داند .

 دو کبوتر زنده و خونین بال هم مقابل شیر بال و پر می زنند و بعضا قصد پرواز دارند که پایشان با نخ نازکی بسته شده و حزن و اندوه را افزایش می دهد . فلسفه این کار متعدد بیان شده است . یکی اینکه علاوه بر انسان های کره زمین حیوانات نیز از مصائب وارده بر فرزند حضرت زهرا(س) امام حسین(ع) و 72 نفر از شهیدان کربلا نالان و ناراحت هستند . آنان نیز از ظلم ظالمان شکایت دارند .

img_2409.jpg

تا حدود سال های 1340 1345 مرحوم علی ملکی فرزند میرزا مهدی مشهور به اوسا علی شیر در لباس شیر انجام وظیفه می نمود . استاد علی ملکی در حومه کاه و گندم نراق کچ درست می کرده و مرد مومن و پاکدامنی بوده است .بعد به روستای نخچیروان از توابع شهرستان محلات برای کسب و کار و معیشت نقل مکان می کند. نخچیروان یعنی شکارگاه و قدمتی حدود 1400 ساله دارد که در مسیر تفرجگاه آبگرم واقع است . شیر علی آنجا با یک خانمی از اهالی نخچیروان ازدواج و صاحب پنج فرزند می شوند .

مشکلات معیشتی و قحط سالی و شیوع بیماری های مختلف به مرور باعث فوت فرزندان و بعد همسرش می گردد . علی ملکی به زادگاهش نراق باز می گردد و با خانم رقیه اسماعیلی فرزند اسماعیل تجدید فراش می نماید . فرزندی از این ازدواج حاصل نمی گردد تا اینکه شیر تخت روان عاشورای نراق فوت می کند .

http://kafanpooshannaragh.com/images/gallery/426475289223624513888358991.jpg

به درخواست و سفارش استاد علی ملکی یکی از هسایگان مورد وثوقش حاج رضا کریمی نراقی فرزند علی اکبر چند سالی در لباس شیر بر روی تخت روان به عزاداری حضرت سیدالشهدا(ع) می نشست . پس از فوت حاج رضا فرزند برومندش آقای محمد کریمی به زیبایی این نقش را ایفا می کند .

تخت روان در آیین مذهبی جایگاهی ندارد لیکن شیری که بر آن سوار هست دارای ارزش می باشد . بیشتر متصور است که فعالیت های غمناک شیر بر بلندای دست مردم مورد مشاهده باشد . چون زمانی که این حیوان خاک بر سر خود می ریزد و یا جنازه های فرزندان پیامبر را بو کرده و از آنها محافظت می نماید اگر بر روی زمین انجام شود همه مردمان این حرکت نمادین را نمی بینند .

http://kafanpooshannaragh.com/images/gallery/4264752ashoora.jpg

در فرهنگ فارسی معین تخته روان چنین معنی شده است : کجاوه ، تختی که در گذشته پادشاهان روی آن می نشستنند و غلامان آن را بر دوش گرفته راه می رفتند. و دو معنی دیگر آن عبارت است از :

تخت روان یا برانکارد وسیله ای برای حمل و نقل بیمار یا زخمی می باشد .

تخت روان مکانی برای گذاردن تابوت می باشد .

ii3nda67apbvkap8pw1l.jpg

 

 

 

حکایت شیر و فضه

فضّه فرزند پادشاه هند بود که پس از اسارت به دست مسلمانان، توسّط پیغمبر (ص) به خدمت حضرت فاطمه (س) در آمد . وى داراى فضائل و ارزشهاى والایى بوده که در کتاب‏هاى تاریخى، تفسیرى به آنها اشاره شده است . او همچنین یکى از حافظان قرآن بود که با مردم به وسیله آیات الهى سخن مى‏گفت.

http://farhangi.um.ac.ir/portal/sites/default/files/post/13921732134232250324724827047221054.jpghttp://farhangi.um.ac.ir/portal/sites/default/files/post/13921732134232250324724827047221054.jpg

فضّه از جمله کسانى است که پس از حضرت زهرا (س) افتخار خدمتگذارى حضرت زینب (س) را داشت و در کنار آن حضرت در کربلا حضور داشته است.پس از شهادت امام سوم شیعیان حسین بن علی(ع) عمر سعد ملعون قصد داشته بر پیکر مطهر شهدا به وسیله ده سوار اسب بتازاند که خانم فضه با هماهنگی حضرت زینب(س) به نخلستان اطراف کربلا رفته و فریاد بر آورد یا ابا الحارث که شیر قوی و تنومندی آمد و پس از شرح ماجرا از او کمک خواست تا خاندان اباعبدالله را یاری رساند .

شیر در معرکه صورتش را به بدن های شهدا از جمله اباعبدالله می مالیده و بو می کرد و  عمر سعد که چنین دید از کار خود منصرف شد . این شیر یا شبیه آن همان حیوانی است که غلام حضرت رسول خدا (ص) به نام مهران را نجات داده است .

علی رغم اینکه شرح کامل ماجرای شیر و فضه در کتب تاریخی نقل شده ولی سندیت آن تائید نگردیده و اکثر علمای قدیم تا کنون و از جمله آیت الله مرتضی مطهری(شهید) آن را مردود دانسته اند .

http://bankiblog.ir/wp-content/uploads/2012/11/Moharram.jpg

مراسم هیئت های سینه زنی و زنجیر زنی در نراق

از دیر باز شهر نراق دارای دو دسته سینه زن و زنجیر زن عزاداری بوده است . این دو هیئت در همه شرایط آب و هوایی ارادتمندی خود را به خاندان عصمت و طهارت نمایان کرده اند .به دلیل اینکه اکثرا مراسم های سوگواری در شب برگزار می شود چندین نفر با استفاده از چراغ های زنبوری در مسیرهای عزاداران بر بالای دست و سر نگه می داشته اند .

http://photos.wikimapia.org/p/00/02/51/64/18_full.jpg

یکی از چراغ ها نزد ذاکر اهل بیت بوده تا بتواند نوشته هایش را قرائت کند و هم اینکه روی چهارپایه متحرک ایستاده تا مردم او را مشاهده و با حرکت نمایشی دستان شور و شعور حسینی در اجتماع ایجاد کند . از قدیم تا کنون مرسوم است هیئتی که از مقابل دسته دیگر در حال عبور هستند احترام کرده و با آنها همنوا شده تا صوت هم تداخل پیدا نکند .

http://uploadtak.com/images/k2415_DSC06434.jpg   x982_IMG_0161.jpg

شب های عزاداری از جمله شب های تاسوعا و عاشورا هیئت ها به ترتیب وارد مسجد جامع گردیده و بقیه هیئت های دیگر به آخرین دسته ادای احترام می کنند و با آنان هم صدا و همنوا می گردند .اکنون با پیشرفت تکنولوژی و آبادانی شهرها و روستاها این نوع زحمات از بین رفته و دستگاه های اکو و بلندگوهایی با صوت قوی در مراسمات مورد استفاده قرار می گیرد .با افزایش جمعیت و همچنین افزایش سلایق مختلف هیئت های سینه زن و زنجیر نیز افزایش یافته و به چند دسته تقسیم شده اند . کما اینکه هیئت قمه زنان نیز بیشتر شده است .

l7178_DSC06470.jpg

 

ذوالجناح گردانی(اسب و کُتَل) در کنار نخل های نراق

از سالیان متمادی تا سال حدود 1345 یک راس اسب سفید توسط آقای نعمت الله کریمی فرزند علی اکبر(1310 1367 ) که به صورت امانت از افرادی مانند محمد خان یوسفی فرزند محمد یوسف می گرفت به طرز شگفت انگیزی آذین بندی می کرد . قدیم ترها بزرگان و خوانین هر کدام به تناسب شرایط اجتماعی کتلی برای خود تزیین می کردند.

  سه کتل مشهور عبارتند بودند از :
1-یوسف خان یوسفی فرزند طغان
2-حاجی خان امینیان فرزند معاون الممالک

3-شکرالله صفایی فرزند...


اغلب نوکران و یا رعیت های خان ها سر اسب ها را گرفته و بین هیئت ها گشت می دادند .یک شنل از جنس چرم بدن اسب را کاملا می پوشاند و مثل کمربند در زیر شکم اسب بسته و محکم می گردید .

http://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1391/9/2/557201_792.jpg

50 تا 55 عدد نیزه های پانزده سانتیمتری به صورت سمبلیک بر این شنل خون آلود وصل بود و تداعی از پرتاب نیزه های فراوان یزیدیان به سمت حسین فرزند فاطمه زهرا(س)بوده که تعدادی از آن ها به اسبش به نام ذوالجناح اصابت کرده است .

پاهای ذوالجناح نیز با رنگ های مخصوص قرمز گردیده و بسان خون ظاهر می گردید . مرحوم نعمت الله کریمی افسار اسب سفید را در دست گرفته و مابین هیئت ها در جلوی نخل حرکت می کرد . زنان و مردان با دیدن صحنه های حزن انگیز ذوالجناح و رویت نیزه ها شیون و فغان سر می دادند و به یاد مظلومیت امام و یارانش گریه می کردند .

q6934_DSC04833.jpg

مرحومه فاطمه سلطان کریمی به همراه همسرش مرحوم نعمت الله کریمی

خانم فاطمه سلطان  کریمی فرزند حسین(1304 1363) همسر مرحوم نعمت الله کریمی نیز همپای همسرش در عزاداری اهل بیت سهیم بود . در قدیم مرحومه فاطمه سلطان قبل از ورود مردم به مسجد حاج عباس سماور را برای خوردن چای عزاداران روشن می کرده است . آنها فرزند نداشتند و عده ای از جوانان که آنها را می شناسند شب های جمعه طی برنامه اهل قبور در قبرستان وادی السلام شهر نراق به یاد مرحومین فاتحه خوانی می کنند .

http://www.ido.ir/myhtml/news/1388/m10/138810072261.jpg

 بشترین مفهوم ذوالجناح گردانی بازسازی صحنه بازگشت بی سوار اسب امام حسین(ع) از میدان جنگ و کارزار به خیمه گاه اهل بیت می باشد . البته بعضی کتل ها نیز حکایت از خاطرات سوار بر اسب بودن حضرت علی اکبر(ع) جوان امام منظور نظر قرار می دهند .

 

حکایت ذوالجناح

ذوالجناح یعنی صاحب دو بال و پر، در فرهنگ عزاداری شیعیان نام اسب مهربان حسین بن علی(ع) است که امام در روز عاشورای سال 61 هجری بر آن سوار بود. ذوالجناح در تعزیه و دسته‌های سوک امام سوم شیعیان از اهمیت و احترام خاصی برخوردار است. بعضی ذوالجناح را به عنوان عقل فعال به حساب آورده و آن را به براق تشبیه می‌کنند.

http://www.alibahraini.ir/upload/file/20090804063550100216.jpg

درباره این که ذوالجناح بعد از شهادت امام حسین(ع) چه کرد، دو نقل متفاوت تاریخی وجود دارد :

بعضی گفته اند آن حیوان نجیب در کنار خیمه ها آن قدر سر خود را بر زمین کوبید تا جان سپرد. (بحارالانوار, ج ۴۵, ص ۶۰)  . برخی دیگر گفته اند بعد از واقعه عاشورای 61 هجری قمری آن اسب سفید ناپدید شد و دیگر کسی او را ندید. (تاریخ زندگانی امام حسین (ع ), ج ۲, ص ۱۶۳)

 

توغ گردانی در اطراف نخل های نراق

توغ ، شعار یا علامت مخصوصی بود که در مراسم سوگواری روز عاشورا در نراق به دوش کشیده می شد .توغ گردانی به نام های طوغ طوق توق نیز نوشته و متداول است .

http://www.ido.ir/myhtml/news/1391/m09/139109079141.jpg

پس از رسمی شدن مذهب تشیع و در زمان حکومت شاه اسماعیل صفوی توغ گردانی رواج پیدا کرد . توغ در سپاه ، نمادی از قدرت و شوکت و مقاومت بوده است .

v4885_DSC06417.jpg

توغ گردانان تا حدود سال 1353 فعالیت نمادین خود را ادامه دادند .بر توغ پارچه های جور واجور و رنگارنگ بسته بودند که از جلوی توغ آویزان بود . تصور می شد که نوک توغ قابل انعطاف و  مثل تیغه علامت به جلو خم شده و ادای احترام می کرد .آخرین مسئول نگهداری توغ که یکی از خادمین امامزاده سلیمان(ع) نیز به شمار می رفت آقای سید قوام حسینی فرزند سید رحیم بود و تاریخ 16/9/1362 دارفانی را وداع گفت .

 oswu74b4xmskuzw8scdj.jpg

آیین شتر گردانی در شهر نراق

تا سالیان پیش یک نفر شتر جلوی نخل و بین هیئت ها به حرکت در می آمد . متولی و ساربان شتر گردانی شکرالله عابدینی فرزند... مشهور به شکرالله عصار بود که بعد به همراه دو فرزندش  علی  و ماشاءالله عابدینی این حرکت نمادین را اجرا می کردند . این شتر در کارگاه عصارخان ؛ سنگ های سنگین را به طور دوران به حرکت درآورده تا روغن تولید شود . زنگ بزرگ و پر صدا و آذین بندی شتر زیبایی خاصی به مراسم روز عاشورای نراق می داد .

http://www.rasekhoon.net/userfiles/Article/1389/09%20Azar/001/0011300%20(19).jpg

گرچه این حرکت به فراموشی سپرده شده لیکن اخیرا یکی دو بار توسط عموم مردم یک نفر شتر در برنامه های ایام محرم خریداری شده و پس از پایان مراسم سر بریده شده و گوشتش بین نیازمندان توزیع گردید . فلسفه استفاده از شتر مربوط به کاروان اسرای دشت کربلا می باشد که تا شام آنان را انتقال داده است .

 

پرده خوانی

پرده به دیوار یا حسینیه و یا حومه میدان آویزان کرده و فردی در لباس مرشد برای مردم به معرفی چهره های داخل عکس می کرد .

مرشد مثل مصیبت خوانی به کارش وارد بود و اغلب از روی مقتل ظالمین به آل الله را محکوم می کرد . مثلا شی ای مثل چوب را روی عکس نشانه گرفته و با صدای رسا می گفت اینا که می بینی شمره و شخصیت زشت و مخوف او را بر ملا می کرد .

http://cdn.yjc.ir/files/fa/news/1391/9/27/633971_450.jpg

همچنین عکس های اهل بیت که معمولا چهره صورت آنها عکس ماه بود و یا نوری از آن متصاعد می گشت و از مظلومین تاریخ هستند را معرفی می کرد . سال هاست پرده خوانی از آیین عاشورایی نراق حذف گردیده است .

 

عَلَم و بیرق گردانی و حجله گاه حضرت قاسم و شیپورچی

تا سال حدود 1350 شمسی اطراف نخل ها منهای هیئت ها نوحه می‌خواندند و عده دیگر شیپور و سنج می‌زدند . علم و بیرق نیز در کنار نخل ها بر دوش علاقمندان به صورت انفرادی حمل می شد  . کُتَل نیز به صورت تزیین شده آماده می شد .

http://www.upload.tehran98.com/images/6id53sdfurfyizaz0by.jpg

حجله گاهی هم به یاد قاسم بن حسن(ع) به نشانه اینکه ایشان در سنین دامادی توسط دشمنان به شهادت رسید پیشاپیش نخل به حرکت در می آمد .  اکنون فقط تخت روان بر روی دوش جوانان به حرکت در می آید . علم و بیرق ها دارای چوب های بلند بودند و پارچه های سبز و مشکی بر نوک آن ها بسته شده بود . ظاهری زیبایی در عزاداری روز عاشورا نمایان می ساخت .

در منطقه نراق و کاشان یکی از اشعاری که بیشتر قرائت می گردید این بود :

این عَلَم از کیست که بی صاحب است؟     عَلَم و کُتَل قمر بنی هاشم است!

 

آخرین شیپور زن از بازمانده نسل آیین های مذهبی آقای سید محمد باشی(رادمنش) فرزند سید کاظم می باشد .

,umyi8olk.jpg

       سید محمد باشی(رادمنش)

آخرین فوت های قوی ایشان که بر شیپورش می نواخت شب های عاشورای دهه 50 بود و این اقدام نیز در شمار ده ها فعالیت های سنتی به فراموشی سپرده شد . ایشان کشاورز بود که چندین سال هست در شهرداری شهرستان دلیجان اشتغال دارد .

 

آیین جریده یا علامت گردانی در شهر نراق

صد سال سال قبل و مشخصا در سال 1295 شمسی علامتی در نراق روز عاشورا در جلوی نخل به حرکت در می آمد که اصطلاحا به آن جریده یا جریده گردانی می گفتند . آقای اسماعیل صادقی فرزند محمد حسین(1276 - 1350) در جوانی با بستن شال به کمر چوبه جریده را داخل شال تعبیه می کرد و با دو دست اطراف جریده را کنترل می کرد .

b1747_IMG_3162.jpg

وزن تقریبی جریده 60 کیلوگرم و از جنس چوب بود و داخل آن سه طبقه به صورت طاقچه بود . مردم داخل طاقچه ها که در اصطلاح نراقی به آن رف هم می گویند گلاب پاش های فیروزه ای ؛ آیینه و پارچه های ابریشمی و ده ها اجناس گران بهای دیگر قرار می دادند . بر بالای این وسیله توغ مانندی بود که مثل فنر قابلیت انعطاف پذیری داشت و بالا و پایین می رفت . به آن طوغ نیز پارچه آویزان می شد .

 

پشت جریده هم سرتاسر پارچه سبز رنگ وصل بود . پس از کهولت و فوت آقا اسماعیل فرزندش علی محمد صادقی(1308 - .) تا حدود سال 1350 حرکت جریده در روز عاشورا را ادامه داد و کم کم این آیین نیز به فراموشی سپرده شد و بیشتر به پایه کشی نخل ها توجه گردید .

n63db6uecxep07olbhjd.jpg

فرزند آقا علی محمد به نام حسن صادقی خدمت گزاری به اهل بیت و امام حسین(ع) را به عنوان پایه کش نخل و یا هادی آن که از نیاکان به ارث برده ادامه می دهد .نمونه جریده در روستای مشهد اردهال کاشان در استان اصفهان (15 کیلومتری شهر نراق) وجود دارد .

از دهه 50 رفته رفته توغ ؛ عَلم ؛کُتل ؛ شیپور ؛ حجله گاه و ... کنار رفت و علامت آهنین با وزن سنگین جایگزین شد .

f4163_image4524.jpg

- اولین علامت با 15 تیغه در شهریور 1355 توسط آقای احمد اشرفی فرزند فرهاد (1310 1379) از تهران وارد شهر نراق گردید . وزن آن حدود 110 کیلوگرم و فعلا بلا استفاده می باشد .

img_2365.jpg

  مرحوم احمد اشرفی

علت و اسباب این اقدام فوت جوان برومندش غلامرضا اشرفی 22 ساله و عروسش اشرف السادات حسینی فرزند سید حسن 18 ساله تاریخ 25/6/1355 در اثر تصادف می باشد .

img_2410.jpg   img_2409.jpg

ایشان که در زادگاهش به احمد فرهاد مشهور است یکی از مسئولین  هیئت زنجیر زنی تا زمان فوتش بود . وی سال 1379 فوت و در قطعه 250 ردیف 82 شماره 48 بهشت زهرا(س) سر بر تیره تراب نهاد .

http://kafanpooshannaragh.com/images/gallery/426521213833212466693778230.jpg

- دومین علامت با 11 تیغه در آبان 1357 توسط حاج محمد پنبه زن(نیک پیام) فرزند ماشاءالله از خیابان صفا تهران حدودا به قیمت سیزده هزار تومان خریداری و قطعات آن باز و با یک وانت بار به شهر نراق منتقل و به هیئت های عاشورایی هدیه گردید . این علامت اخیرا توسط حسین صفری فرزند مرتضی قلی پس از بازسازی و رفع خرابی به 9 تیغه تقلیل یافته و روز عاشورا پس از آذین بندی در محله دنیاران مقابل منزل آقای اصغر صفری روی پایه گذاشته می شود  .

5274_image4504.jpg

- سومین علامت با 13 تیغه در سال 1368 توسط حاج عباسعلی نوروزی فرزند شاطر عبدالله در محله نارمک تهران به مبلغ چهل و پنج هزار تومان خریداری گردید . وزن تقریبی آن 80 کیلوگرم و  به همراه آن شال ها و پرها و البسه مخصوص به مدت بیست سال در هیئت نراقی های مقیم مرکز در مسجد مسلم ابن عقیل و مسجد اکباتان در روزهای تاسوعا و عاشورا مورد استفاده عزاداران بود . نهایتا در سال 1388 این علامت به همراه لوازمات و طبل و دهل و تعدادی زنجیر از تهران به شهر نراق منتقل و وقف هیئت زنجیر زنان متوسلین به اباعبدالحسین(ع) گردید .

r6458_TGFFDF.jpg

- چهارمین علامت با 17 تیغه در سال... توسط حاج روح الله  شاه حمزه ای فرزند عباس از پردیس کرج  خریداری و به هیئت های سوگواری هدیه گردیده است . عرض آن 10 متر و وزن تقریبی اش 170 کیلوگرم می باشد . موقع استفاده و ایجاد لنگر وزن علامت افزایش یافته و حامل آن را دچار مشکل می کند . فعلا تنها علامت در حال حرکت توسط جوانان در مراسم نخل گردانی و سوگواری ائمه معصومین توسط هیئت زنجیر زنان مورد استفاده می باشد .

n5372_image4520.jpg

یکی از مسئولین هیئت زنجیرزنان آقای ولی الله رضایی فرزند اصغر می باشد که ایشان نظارت بر حسن اجرای علامت گردانی را نیز عهده دار می باشد . دو تن از جوانانی که بیشترین نقش را در آذین بندی و حمل علامت را عهده دار هستند آقایان سید محسن موسوی فرزند سید احمد و سید جلال موسوی فرزند سید جمال می باشند .

v2141_3.jpg

یک عدد چلچراغ هم  توسط آقای ناصر خسروی فرزند غلامرضا(برادر شهید جهانگیر) در مغازه جوشکاری اش ساخته شده بود و اغلب خودش و  جوانان دیگر در مراسم های آیینی حمل می نمودند که چند سالی است از چرخه مراسم خارج گردیده و استفاده نمی شود . داخل این وسیله آهنین چراغ های فانوس که نام محلی آن چراغ بادی است نصب می گردید .

m4138_dstydt.jpg

علامت کِشی در نراق مختص جوانان قوی پنجه و هیکل نسبتا مناسب می باشد .محل نگهداری علامت ها  کاروانسرای حاج رضا آعلی ابتدای بازار شمس السلطنه می باشد .

f1195_Untitled15.jpg

 

همایش علی اصغر(ع) روز هفتم محرم در شهر نراق

چند سالی است همزمان با همایش جهانی حضرت علی اصغر در شهر نراق نیز این جلسه با عظمت هر چه تمامتر برگزار می گردد .

محل اجرای مراسم سالن ورزشی شهید رجایی می باشد . متولی اصلی مراسم واحد خواهران هیئت رزمندگان اسلام می باشد .

18apdjxtdxnugi24xw8f.jpg

زنان نراقی شیرخوارگان خود را با لباس های سفید و سبز و بستن چفیه سفید بر سرشان شکوه و جلال را به نمایش می گذارند . این مراسم در فضای آکنده از حزن و اندوه برگزار گردیده و مورد توجه خاص و عام می باشد .اوج شکوه این همایش زمانی است که مادران فرزندان خردسال خود را به یاد حرکت امام حسین(ع) در سال 61 قمری فرزند شش ماهه اش علی اصغر را بر روی دست بلند می کنند که به قول نراقی ها دل سنگ کباب می شود .همچنین هیئت عاشقان روح الله (نوجوانان عاشورایی) شش سالی است تمثیل گهواره ای به نام مبارک علی اصغر بین این هیئت به حرکت در می آید .

m2223_1_82.jpg

عزاداران با دیدن این گهواره که داخل آن شبیه شیرخواره ای قندان گردیده است به یاد کوچکترین شهید کربلا بر سر و سینه می زنند . این حرکت به همت رزمنده و جانباز دفاع مقدس علی محمد کمره ای طراحی و استفاده می گردد .

 

معرفی عبدالله بن حسین مشهور به علی اصغر

عبدالله بن حسین علیه السلام که به علی اصغر معروف است فرزند امام حسین علیه السلام است. مادرش رُباب دختر اِمْرَءُ الْقَیْس و خواهرش سکینه می ‏باشد.

http://www.ido.ir/myhtml/news/1390/m09/139009200211.jpg

عبداللّه‏ در مدینه متولد شد . ایشان را "باب الحوائج "می ‏دانند،گر چه طفل شیرخواره و کوچک است، اما مقامش نزد خدا والاست. دهم محرم سال 61 قمری امام حسین(ع) در حال گفتگو بود که تیری از کمان حرمله آمد و گوش تا گوش حلقوم علی اصغر را درید . امام حسین(ع) خون گلوی او را گرفت و به آسمان پاشید .

 

تکیه حضرت رقیه(س)

 محرم سال 1388عده ای از جوانان پرشور و شعور حسینی شهر نراق ، نبودن تکیه ای برای در سوگ نشستن ایام شهادت ائمه معصومین و نیز ایام ولادت و جشن وسرور آن امامان همام را احساس کردند و با همت و جوانمردی پایگاهی را به نام تکیه حضرت رقیه (س) در میدان امام خمینی (ره) شهر نراق برپانمودند.

e0lska2d1hmnr7q076e1.jpg

مغازه ای متعلق به حاج محمدرضا بحرینی در اختیار جوانان قرار گرفت و تاکنون در ایام خاص (ولادت یا شهادت) شربت ،شیرینی،چای،آش،شله زرد ،عدسی و....بین محبین اهل بیت توزیع می گردد.یکی از مسئولین این تکیه آقای میلاد طالبی فرزند مجتبی (برادر زاده شهید مصطفی طالبی) می باشد که به همراه دوستانش در این تکیه شور و شعف خاصی را در بین مردم پدیدار میکند.

 

حرکت عاشورایی هیئت قمه زنان حسینی جلوی نخل

از سالیان متمادی تا قبل پیروزی انقلاب اسلامی 1357 شمسی به رهبری حضرت آیت الله سید روح الله خمینی(ره) چندین هیئت سینه زن ، زنجیر زن و کفن پوشان فعالیت داشتند . هیئت کفن پوشان به علت عشق و ارادتی که به سالار شهیدان حسین بن علی (ع) داشتند مبادرت به تیغ زنی می کردند .

z5399__570911.jpg

سه نفر از مشهورترین افرادی که بر سر و پیشانی کودکان ، نوجوانان ، جوانان و پیرمردان تیغ می زدند نعمت الله اکبری فرزند رضا( 1288 1370) ، حاج شکرالله اکبری فرزند رضا(1282 - 1379) ، حاج محمد اوضاعی فرزند علی(1281 - 1371) بودند .

s5461_1_17.jpg    x7131_lioiuyikgk.jpg

مرحوم حاج محمد اوضاعی                 مرحوم نعمت الله اکبری

بعضا کودکان در بغل مادران به واسطه نذری که کرده بودند یک تیغ ضعیف و ناتوان به اندازه یک خراش توسط افراد مذکور و یا دیگران به بالای پیشانی زده می شد و اندک خونی ظاهر می کردید . اکنون چنین نذری صورت نمی گیرد و این اقدام سال هاست از بین رفته است .

s5736_a.jpg

در بین هیئت افرادی نیز بودند که به خاطر علاقه و اعتقادات خود قمه زنی می کردند . تعدادی زیادی هم به جای قمه چوب دستی در اختیار داشتند . عده ای از  قمه زنان متوفی عبارتند از :

غلام جعفری فرزند احمد(.-.) - علی حمیدی فرزند صادق(1283 - 1368) سید حبیب الله موسوی فرزند سید نصرالله(.-.) ابوالقاسم ایزدی فرزند علی(. - 1380 تهران) حسن عابدینی فرزند رضا(1341 1370) سید محمود موسوی فرزند سید حسن(1325 1365) اصغر عابدی فرزند علیرضا(1332 1386) - علی اکبر بیابانگرد فرزند (1315 1381) حاج محمود رزاقی فرزند صفرعلی(1303 1389) - یوسف کاظمی فرزند محمد (1301- 1391) و ... بودند .

p86_d.jpg

عده ی معدودی از آنها مثل میرزا قنایی فرزند علی اکبر مشهور به میرزا سیاره(1305- 1344) و مندعلی نباتی فرزند حسین(1305 - 1361) به دلیل اینکه خون زیاد از سرشان خارج می شد ضعیف گشته و از حال می رفتند . هم هیئتی ها سریعا لنگه تخته ای که درب منازل بود و یا درب مغازه ها یافت می شد به سهولت از پاشنه در آورده و مثل برانکارد آنها را حمل نموده و یا حسین و یا حیدر سر می دادند . نهایتا همه تیغ و قمه زنان وارد حمام شده و خود را شستشو داده و برای نماز ظهر عاشورا آماده می شدند .

h1369_dddd.jpg

اکثر خانواده ها از قبل لباس های تیغ زنان را داخل بقچه به حمام دار و یا یکی از اعضای هیئت تحویل می دادند .همچنین آنان بیرون حمام اجتماع می کردند و زمانی که شوهران و یا فرزندان آنها از حمام خارج می شدند لباس خون آلودشان را به قصد شستشو در منزل  تحویل گرفته و با ظرف شیر و نان عباسعلی از آنها پذیرایی می کردند .

http://kafanpooshannaragh.com/images/gallery/426475239745302047679870112.jpg

پس از پیروزی انقلاب اسلامی به علت شرایط خاص و اینکه دشمنان رفتار بعضی شیعیان را غیر انسانی می نامند و سوء استفاده های  ابزاری از این عزاداری می شد اکثریت قاطع علما از جمله رهبر کبیر انقلاب امام سید روح الله خمینی(ره) مردم را از قمه زنی منع کردند .

t7123_DSC06378.jpg

بنابر این هیئت کفن پوشان نراق اکنون با آراستگی و وقار شایسته در ایام محرم به سوگواری می پردازند و با توجه به منع قانونی از هر گونه رفتار علنی در ملاء عام که قابل سوء استفاده دشمنان اسلام باشد اجتناب می ورزند .

 

آیین تعزیه خوانی نراقی ها در محرم

زیباترین و مهمترین آیین مذهبی ، دینی طی سالیان متمادی در نراق برگزار می گردید . استقبال مردم از این مراسم بی نظیر بود . متبحرترین و قوی ترین مرثیه خوان ها در لباس های دوست و دشمن به نقش های خود می پرداختند .

http://haraznews.com/wp-content/uploads/2012/01/n00048631-b.jpg

نحوه و چگونگی به شهادت رسیدن امام حسین(ع) و اهل بیتش به صورت عینی نمایش داده می شد . در هنگام تعزیه خوانی و تاثیر گذاری آن بر روح و جسم عزاداران صداهای ناله و فغان عزاداران بلند می شد . تعزیه خوانی در نراق که قدمت سیصد ، چهار صد ساله دارد از شاهکارهای آیینی این دیار و زبانزد عام و خاص بود . متاسفانه در سال 1361 به دلایلی از ادامه این نوع فعالیت توسط عده ای خاص جلوگیری گردید و بساط آن برای همیشه از نراق برچیده شد .

y6596_ppp.jpg

        مرحوم حسن کاظمی

آخرین تعزیه خوان حرفه ای نراق که ذاکر اهل بیت و دستی هم در شعر  و شاعری داشت حاج حسن کاظمی فرزند رضا(1285 1389) بود که همیشه در لباس قرمز رنگ شمر نقش آفرینی می کرد .

 

 عزاداری رزمندگان دفاع مقدس شهر نراق

در مراسم های سوگواری زمانی که سنگینی تابوت نخل را بر دوش های مومنین به نظاره می نشینیم مشاهده زور آزمایی سلحشوران جنگ نیز حکایت فراوان دارد . گرچه مثل سابق میانسال ها فضای عبادی مذهبی نخل را در اختیار جوانان قرار داده اند و لیکن جوانان رزمنده دیروز جبهه ها در نخل کشی هم به زیبایی این فعالیت می افزاید .

m8849_1_2.jpg

رزمندگان در بدترین شرایط جنگ و ایام های خاص مثل دهه محرم و دهه فاطمیه و... دست از عزاداری و زنده نگاه داشتن راه صواب ائمه اطهار را فراموش نمی کردند . در مقرهای ستاد لشکر 17 علی بن ابیطالب(ع) رزمندگان نراقی در برپایی اولیه مجالس پیشتاز بودند .

f1544_1_104.jpg

سال های 1360 و 1361 در محوطه انرژی اتمی آبادان نراقی ها شور می گرفتند و فریاد بر می آوردند :

لشکر شکن ابالفضل برادر رشیدم      آبی رسان به خیمه سردار نا امیدم

و یا نوحه های مشهور را جملگی با هم گفته و بر سر و سینه می زدند . مثل :

شیعه بگریید به شور و نوا         بهر غریبی شه کربلا

گفته حسین این عجبست این عجب       آب فرات از من و من تشنه لب

حتی در بعضی از جبهه ها تابوت تمثیلی ائمه معصومین از جمله اباعبدالله الحسین اغلب توسط تیپ الغدیر یزد از سال 1363 نیز روی دوش مرزداران مشاهده می شد . چند نفر از ذاکرین اهل بیت که در جبهه نوحه سرایی می کردند و به شهادت رسیدند عبارتند از :

 

 006.jpg

- سید غلامرضا باشی فرزند سید علی

007.jpg

- عبدالله محمودی فرزند علی

0012.jpg

- محمد رضا رمضانی فرزند غلامعلی

0051.jpg

- مهدی اکبری فرزند اکبر

 

در نخل گردانی و هیئت های مختلف نراق نیز رزمندگان هشت سال دفاع مقدس دوشادوش امت مذهبی نقش آفرینی می کنند .

0n2vo7o4mwovijm6je12.jpg

علم کشی با چوب های بلند و پرچم های بزرگ و چرخاندن آن در بین هیئت های ثارالله و رزمندگان اسلام به شکوه مندی مراسم می افزاید .

 

 

زمان های نخل گردانی در شهر نراق

در مجموع سالیانه چهار نوبت نخل ها بر روی دوش های مردم عزادار و عاشق اهل بیت عصمت و طهارت حمل می شود :

1-           بیست و یکم رمضان و شهادت امام اول علی بن ابیطالب (ع)

2-          بیست و هشتم صفر و شهادت امام دوم حسن بن علی(ع) و حضرت محمد(ص)

3-         دهم محرم روز عاشورا و شهادت امام سوم حسین بن علی(ع) و یارانش

4-         دوم جمادی الاخره شهادت حضرت فاطمه(س)بنت محمد

 

x8v3m84eyhtue2qhykzq.jpg

بیشترین عظمت و ابهت نخل گردانی نراق در روز عاشورای حسینی می باشد . توجه مردم مومن در این روز به تابوت تمثیلی مولا و سرور  شهیدان امام حسین(ع) بیشتر است . به پیشنهاد امام جمعه وقت  حجت الاسلام علی اکبر حیدری و درخواست مردم از سال 1386 شمسی در سالگرد شهادت حضرت فاطمه الزهرا(س) نخل گردانی به مراسم های عزاداری مردم شهر نراق اضافه گردید .

 

نظر فاضلین نراقی

دو تن از فقها  به اسامی علامه ملا محمد مهدی  نراقی(1146 1209 قمری) و ملا احمد نراقی(1185 1245 قمری) مشهور به فاضلین نراقی در خصوص نخل گردانی و عزاداری های زادگاهشان نراق نظریه منفی ارائه نداده اند .می توان استنباط کرد با توجه به فهم و کمالات بالایی که داشته اند و در خصوص موارد مختلف صاحب نظریه هستند با آیین سنتی نخل برداری نراق مشکلی نداشته اند .

f6641_DSC06454.jpg

حتی صد و بیست ، سی سال پیش در زمان حیات گران بهاء و ارزشمند  حجت الاسلام آقا حسین فاضل نراقی فرزند حجت الاسلام ملا محمد از عرفای مشهور نراق آیین های عزاداری و نخل گردانی و تابوت واره امام حسین(ع) بدون اشکال بوده است .

 

آداب زنان و مردان نراق در روز تاسوعا و عاشورا

مردم نراق در روز عاشورا فعالیت های شایسته دارند که از جمله آنها :

- حتی الامکان از خوردن آب مگر به قدر ضرورت اجتناب می کنند .

- بر پیشانی و سر گل می مالند .

- زنها از آرایش خودداری نموده و از زینت های خود استفاده نمی کنند .

- زنان پس از عبور همه هیئت ها و نخل ها پشت عزاداران حرکت می کنند و نواهای عاشورایی خاص خود را تکرار می کنند .

- سوگواران با وضو هستند و به محض شنیدن صدای الله اکبر ظهر وارد مسجد می شوند تا نماز اول وقت را اقامه کنند .

http://images.hamshahrionline.ir/images/2012/1/12-1-24-1549naragh12.jpg

- جملگی لباس مشکی بر تن دارند و حتی کودکان را با شمایل عزا وارد کوچه و برزن می کنند . تنها کفن پوشان با لباس سفید با آراستگی و طمانینه به عزاداری پرداخته و در سه چهار مکان مشخص شور حسینی گرفته و حیدر حیدر سر می دهند .

- یکی از مشهورترین نذورات زنان پختن شعله زرد و آش است که توسط اعضای خانواده اغلب جلوی منازلشان در هنگام عبور نخل ها بین مردم توزیع می گردد . چندین سال است ایستگاه های صلواتی به صورت تکیه و یا چادرهای انفرادی در چندین نقطه شهر از جمله میدان اصلی و ابتدای کوچه شهید مصطفی طالبی به توزیع چای و شربت و نذورات دیگر فعالیت دارند .

n917_DSC06409.jpg

- تعدادی از مردم به واسطه نذری که دارند دام زنده را جلوی نخل و هیئت ها سر می برند . گوسفندان در نزدیکترین نقطه به جوی آب ذبح می شوند که خون حیوان ایراد و اشکالی برای هموطنان ایجاد نکند .

- بسیاری از دامداران زحمتکش در چراهگاه های مختلف مثل چراهگاه غار چالنخجیر نراق گوسفندی را از تولد نذر طعام سوگواران امام حسین (ع) می نمایند  . همچنین شب عاشورا شیرهای دوشیده شده از دام های خود را برای توزیع بین سوگواران به تکیه ها و ایستگاه های محل پخش اقلام صلواتی تحویل می دهند .این عمل نیکو سابقه طولانی دارد .

pw2h7zocx4qxklqdm5c.jpg

- اکثر کوچه و خیابان که نخل و هیئت ها در حال عبور هستند زنان مومنه با آتش درست کردن در منقل و ظروف مشابه اسپند دود کرده و فضای منطقه را خوشبو می کنند .

- کلیه سوگواران ابتدا به امامزاده سلیمان و امامزاده یحیی سلام و درود می فرستند و اغلب این شعر را می سرایند :

شاه سلام علیک               ای خلف بو تراب

 سپس در گلزار شهدا و قبرستان وادی السلام فاتحه اهل قبور می خوانند .

- از سال 1359 به بعد تمامی هیئت ها پس از ادای سلام با امامزاده ها گرداگرد قبور مطهر شهدا حلقه زده و به اجرای مراسم های ویژه می پردازند . خانواده های معزز شهیدان نراق نیز از احترام هیئت ها به فرزندان گلگون کفنشان که در مسیر اباعبدالله کام برداشته اند دلگرم و خوشنودمی شوند .

- عصر روز عاشورا اکثریت مردم نراق به صورت خانوادگی سوار بر ماشین های خود گردیده و در هفت کیلومتری به زیارت سیده فاطمه مشهور به بی بی زبیده خاتون از نسل چهارم امام  نهم حضرت امام جواد(ع) نایل می گردند . سپس در 15 کیلومتری محور نراق به کاشان به زیارت فرزند خلف امام پنجم شیعیان حضرت سلطانعلی بن محمد باقر(ع) در مشهد اردهال مشرف می شوند . مراسم های ویژه این دو مکان مقدس نیز در خور توجه می باشد .

ilpqpxjp08ikqhfosc3w.jpg

- هنوز عزاداری ادامه یافته و شبانه همه هیئت ها شام غریبان شهیدان کربلا را با حزن و اندوه برگزار می کنند . چراغ های مساجد خاموش و یا کم نور گردیده و بیشتر کودکان و نوجوانان در بین عزاداران با استفاده از شمع و فانوس ناراحتی و اندوه خود را به آل الله نمایان می سازند . در شب شام غریبان اکثرا عزاداران به جای زنجیر زنی و سینه زنی بر سر خود می زنند . در بین مسیر از خیابان تا رسیدن به مرکز تجمع اصلی یعنی مسجد جامع در هنگام نوحه خوانی به نوبت می نشینند و بلند می شوند . سوگواران نهایت تاثر و تامل خویش را برای به شهادت رساندن آل الله را به نمایش می گذارند .

d6vklbm3anbmutgbye29.jpg

- هزینه کلیه مخارج سوگواری ها و حتی اعیاد در شهر نراق توسط مردم خیرخواه به قصد و نیت تبرک یافتن از ائمه معصومین تامین می گردد .

 

نخل گردانی از دیدگاه کارشناس فرهنگی و پژوهشگر ادبیات فارسی

 محسن خرمشاهی ، یکی از کارشناسان فرهنگی و پژوهشگر ادبیات شفاهی و فرهنگ عامه دراین زمینه معتقد است : نخل یک سازه چوبی است که قسمت جلو و عقب آن از قطعات کوچک چوب به شکل نخلی بزرگ و شبکه شبکه ساخته شده و وسط آن با چوب اسکلت بندی شده است .

rv2ppve6lt6dc2cmswj.jpg

برای پایه های آن، چهار قطعه چوب به صورت عمودی در چهار طرف و برای بلند کردن آن چند قطعه چوب به صورت افقی تعبیه شده است به طوری که برای بستن آن، تعدادی از خدام حسینیه از صبح هشتم محرم دست به کار می شوند و آنها بر روی پارچه مشکی و در جلو و عقب آن، خنجر، آیینه های بزرگ و نیز یک سازه چوبی به شکل سرو در جلو و عقب نصب می کنند و این کار تا ظهر روز نهم محرم (تاسوعا) ادامه می یابد.

وی می افزاید: مردم و عزاداران هر کدام از عناصر به کار برده شده در نخل را نمادی از یک حادثه و متعلق به شخص خاصی در حادثه کربلا می دانند.

v558_DSC06425.jpg

ایشان معتقد است : چوب نخل به عنوان جنازه سیدالشهدا، سیاهپوش کردن به عنوان پارچه سیاه روی جنازه، شمشیر و نیزه ها به علامت تیر و نیزه های وارد شده بر بدن امام حسین (ع)، سرو نخل به عنوان قد و قامت علی اکبر (ع)، آیینه به عنوان نور وجود مبارک امام حسین (ع)، علمهایی که بر نخل بسته می شود به عنوان علمدار امام حسین (ع)، پارچه های زینتی که بر نخل می بندند به عنوان حجله حضرت قاسم (ع)، زنگهایی که در قدیم بر آن می بستند به عنوان زنگ کاروان امام حسین (ع)، عزادارانی که نخل را بر می دارند به عنوان تشییع کنندگان و برای مردم شناخته شده است.

33les9bt4lsyb780q27.jpg

هر چند امروز نخلهایی با این وسعت تزئین کمتر دیده می شود و تنها به سیاه پوش کردن وتزئینات ساده بسنده می شود اما بازهم نخل بندی و نخل گردانی، آیینی باشکوه است که با عظمت خاصی برگزار می شود و از جمله آیین هایی است که کمتر به فراموشی سپرده شده و ازهمه مهمتر اینکه کمتر دچار تحریف شده است.

 picture 523.jpg

 

نخل گردانی شهر نراق در فهرست میراث معنوی ثبت ملی کشور

21 آذر ماه 1391 در " ششمین اجلاس سراسری شورای عالی سیاست گذاری ثبت کشور " که در شهرستان محمود آباد استان مازندران برگزار شد نخل گردانی شهر نراق و پرونده آیین عاشورایی پنج شهر دیگر استان مرکزی در فهرست میراث معنوی به ثبت ملی رسید .

nbx78vsj0almxfoksz09.jpg  99awjm11d9p7niqn3bj.jpg

آقای مجتی رضوانی مدیر کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی مطلب مذکور را طی مصاحبه با ایکنا اعلام نموده است .

p33b1jpbyvcjvbse4biw.jpg

یکی از علت های نخل گردانی مردم شهر نراق که به مثابه تابوت حسین بن علی(ع) مد نظرشان است ، عدم تشیع جنازه این بزرگوار بوده و مظلومیت مضاعفی که خاندان اهل بیت امام حسین از دشمنان متحمل شده اند .

 

آیین نخل گردانی نراق و تعداد مقالات و نوشته ها

تحقیقات فوق پنج ماه به طول انجامید . بررسی های مختلف نشان از این دارد که تا این تاریخ(شهادت حضرت فاطمه(س) فروردین 1392) هیچگونه مقاله و یا  تحقیقاتی که از مصاحبه با مطلعین و اهالی مذهبی شهر نراق صورت گرفته باشد نوشته نشده است .

nx4i932y14fxfy1pu1c.jpg   y488_DSC06453.jpg

بیشترین مطالب انعکاس یافته از نخل گردانی صرفا مربوط به چندین مورد گزارش کوتاه که صرفا جنبه خبری داشته است .

استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد .

از آقای سلطانعلی قجری فرزند غلامعلی و فرزند برومندش مهدی قجری و همچنین حاج حسین قنایی که در تهیه قسمتی از مطالب مساعدت داشتند صمیمانه تشکر می کنم .

5apt7fuhsopvt6o5gdd8.jpg

مهدی قجری در حال نخل گردانی

از عموم همولایتی ها درخواست می شود هر گونه اشکال در متن و یا مطالب اصلاحی دارند از طریق ارتباط تلفنی ، ارسال ایمیل و یا به طور مکتوب تحویل داده تا با بررسی سریع در نوشته ها ترتیب اثر داده شود .

 

تهیه کنندگان :  محمد عضایی فرزند ابراهیم ، حسین عضایی فرزند اسماعیل

 

pl8k0kanbzozym9qazi.jpg

وبلاگ سلحشوران شهر نراق  فروردین1392


۹۲/۰۱/۲۳
سلحشوران شهر نراق

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.

هدایت به بالای

folder98 facebook